در جستجوی آن طریق نهان … (به بهانهٔ آیهٔ ۱۴ سورهٔ کهف)

🔸 در روزگار سیطرهٔ تاریکی، آن زمان که «کران تا کران را ابرهای تیره فرا گرفته» و سلطهٔ «دقیانوس» و جهل زیردستان به هم آمیخته بود، جوانانی قصد کردند که به جای «یاوه» گفتن و یاوه در سر پروردن («لقد قلنا اذا شططا») سخنی بر اساس حقیقت بگویند و زیستنی بر اساس حقیقت را در …

«این سخا شاخی است از سرو بهشت …» (به بهانهٔ آیهٔ ۱۰۰ سورهٔ اسراء)

سورهٔ اسراء، آیه ۱۰۰: بگو: اگر شما مالک گنجینه‌های رحمت پروردگارم بودید، در آن صورت قطعاً از بیم تنگدستی امساک می‌کردید و به مردم چیزی نمی‌دادید، چرا که انسان سخت بخیل است. 🔸 زمانی به سخنی از امام صادق(ع) برخوردم که می‌گفت: من هر صبح از بخل به خدا پناه می‌برم. دو موضوع در این …

گفتگو با خدایان دروغین را رها کن… (به بهانهٔ آیات ۷۸ و ۷۹ سورهٔ اسراء)

سورهٔ اسراء: أَقِمِ الصَّلَاةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ إِلَىٰ غَسَقِ اللَّيْلِ وَقُرْآنَ الْفَجْرِ ۖ إِنَّ قُرْآنَ الْفَجْرِ كَانَ مَشْهُودًا ‎﴿٧٨﴾‏ وَمِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نَافِلَةً لَّكَ عَسَىٰ أَن يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقَامًا مَّحْمُودًا ‎﴿٧٩﴾ 🔸 پیامبر خدا(ص) با امید تحقق وعدهٔ خدا و دست‌یابی به «جایگاهی مورد ستایش» (مورد ستایش خدا، فرشتگان و مردم) به «تهجد» فراخوانده می‌شود؛ تحقق …

بنگر که در پی چه کس روانی … (به بهانهٔ آیات ۶۷ تا ۷۲ سورهٔ اسراء)

🔸 نعمت‌هایی هستند که گاه در آنها غوطه‌ور هستیم اما حتی توجهی به وجودشان نمی‌کنیم، چه برسد به اینکه به فکر «شکر» آنها باشیم. سلامتی یکی از آنها است. ایمنی، به مفهومی خیلی عام، یکی دیگر است. وجود چنین نعمت‌هایی برای ما پیش‌فرض شده‌اند. اما این عجیب نیست؟ همهٔ ما می‌دانیم که سلامتی می‌تواند نباشد. …

آن درخت تناور لعنت‌شده… (نکته‌هایی دربارهٔ آیهٔ 60 سورهٔ اسراء)

🔸 برای اصطلاح «درخت لعنت‌شده» در آیهٔ ۶۰ حداقل دو تفسیر ارائه شده است؛ یک تفسیر این درخت را همان درخت زقوم جهنم که وصف آن در جاهای دیگری از قرآن آمده می‌داند، و تفسیر دیگر آن را گروهی از مردم می‌داند که همچون درخت در جامعهٔ مسلمانان ریشه دوانده و استحکام یافته‌اند. تفسیر دوم …

شیطان را برادر مباش! (نکاتی در مورد آیات ۲۶ تا ۲۸ سورهٔ اسراء)

🔸 در آیهٔ ۲۶، مقصود از «لا تبذر تبذیراً» این است که در صرف مال هرگز اسراف نکن (مثلاً مصرف بیش از حد نیاز یا از سر خودنمایی)، و مال را به صاحبان حقوق آن (خویشاوند نیازمند، و بینوا، و در راه مانده) باز گردان. (طبیعتاً معنی آیه این نیست که در رسیدگی به بینوایان …

«شعله‌ای از آتش بخل شما» (نکته‌هایی به بهانهٔ آیهٔ ۱۶ سورهٔ اسراء)

سورهٔ اسراء، ۱۶: و چون زمان آن فرا رسد که دیاری را نابود کنیم، بر نعمت توانگران و مرفّهان آن می‌افزاییم و آنان با سرمستی بندگی خدا را رها می‌کنند و در آن دیار به فسق و فجور می‌پردازند، در نتیجه آن سخن (وعده عذاب) درباره آنان تحقق می‌یابد و آن جا را به کلّی …

بر درگاه کدام روزی‌دهنده نشسته‌ای؟ (به بهانهٔ آیهٔ ۱۱۴ سورهٔ نحل)

آیهٔ ۱۱۴ سورهٔ نحل: «پس، از آنچه خدا روزیِ شما کرده که حلال و پاکیزه است بخورید و نعمت‌های خدا را شکر گزارید، اگر فقط او را می‌پرستید.» 🔸 برداشت اول از آیه: خدا به ما اجازه داده که از روزی‌های او بخوریم؛ روزی‌هایی که برای مؤمنان حلال و پاکیزه قرار داده. و البته بعد …

رستگاری مشترک (بازنویسی بخش‌هایی از تفسیر المیزان دربارهٔ آیهٔ ۹۰ سورهٔ نحل)

سورهٔ نحل، ۹۰: إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ وَإِيتَاءِ ذِي الْقُرْبَىٰ وَيَنْهَىٰ عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنكَرِ وَالْبَغْيِ ۚ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ 🔸 انسان‌ها هر چند فرد فرد هستند، و هر یک برای خود شخصیت و خیر و شری دارند، ولی هر انسانی طبیعتی اجتماعی دارد و ریشهٔ سعادت او در صلاح جامعه‌ای است که در آن زندگی …

کجایش جُستی که نیافتی؟ (به بهانهٔ آیات ۹ و ۱۰ سورهٔ نحل)

🔸 جهان ما جهان ایمان نیست. برای بسیاری از مردم، حتی اگر خود را پیرو دینی مشخص بدانند و آداب آن دین را به جا آورند، پدیده‌های عالم و رخدادها، «پیام»های خدا نیستند؛ بلکه چیزهایی هستند که طبق روندی مشخص رخ می‌دهند. بارانی که بیرون می‌بارد، یک پدیدهٔ طبیعی است که به خاطر شرایط خاص …