مطالعه گروهی قرآن

نکاتی دربارۀ آیۀ 102 سورۀ بقره

🔸 آیه 102: این آیه معرکۀ آراء مفسران بوده است: حکایت شیاطین در ملک سلیمان چه بوده؟ آن سحری که می‌آموختند چه ماهیتی داشته؟ و ماجرای هاروت و ماروت چه بوده؟ اما من گمان می‌کنم که خلاصه‌گویی خداوند در این آیه بی‌دلیل نیست. احتمالاً خدا نمی‌خواسته در جزئیات بی‌حاصل فرو برویم. فرو رفتن در این …

نکاتی در مورد آیات 89 و 90 سورۀ بقره

آیات سورۀ بقره: و همانا به موسى كتاب [تورات‌] را داديم، و پس از او پيامبرانى را پشت سر هم فرستاديم، و عيسى پسر مريم را معجزه‌هاى آشكار بخشيديم، و او را با «روح القدس» تأييد كرديم؛ پس چرا هر گاه پيامبرى چيزى را كه خوشايند شما نبود برايتان آورد، كبر ورزيديد؟ گروهى را دروغگو …

نکاتی در مورد آیات 83 تا 85 سورۀ بقره

در این سوره، پیش از این آیات، چند مرتبه راجع به عهد خداوند با بنی‌اسرائیل صحبت شده است. آیات 83 و 84 حاوی مصداق‌های روشنی از محتوای میثاق خدا با بنی‌اسرائیل است.یک سرِ این میثاق خداوند است، و عهدی که می‌بندد حاکی از چیزهایی است که برای او اهمیت دارد. همان خدا اکنون پروردگار ماست، …

نکاتی دربارۀ آیات 74 و 75 سورۀ بقره

🔸 آیه ٧۴: اینجا مقصود از قساوت قلب، شبیه شدن قلب به سنگ، این است که قلب قادر به مهم‌ترین درک‌ها و احساسات روبه‌روی پروردگارش نیست.مثلاً طبیعی این است که با دیدن احسان پروردگار، به او مشتاق شویم. یا طبیعی این است که اگر درکی از زیبایی و عظمت او به دست اوردیم، قلب پر …

بخش‌هایی از نامۀ امام علی(ع) به عثمان بن حنیف

(نامۀ 45 نهج‌البلاغه) [خطاب به عثمان بن حُنَیف انصاری، كارگزار وی در بصره:] اما بعد، پسر حنیف به من خبر رسیده است که مردی از جوانان بصره تو را بر خوانی خوانده است و تو بدانجا شتافته‌ای. خوردني‌های نیکو برایت آورده‌اند و پی در پی کاسه‌ها پیشت نهاده. گمان نمی‌کردم تو مهمانی مردمی را بپذیری …

فرازهایی از دعای ابوحمزۀ ثمالی

پروردگارا، از کجا برایم خیر و نیکی بوَد درحالی‌که آن خیر یافت نشود جز به نزد تو؟ و از کجا برایم رستگاری بود درحالی‌که آن رستگاری دست ندهد جز به یاری تو؟ نه آن کس که نکویی کند از یاری و مهربانی تو بی‌نیاز گردد و نه آنکه بدی نماید و بر تو گستاخی آرد …

فرازهایی از خطبه 192 نهج‌البلاغه (خطبه قاصعه)

خداوند – در حالى که از آنچه در دل‌ها پنهان است آگاه مى‌باشد و به حقایق غیبى پوشیده از نظرها داناست – به فرشتگان فرمود: «من بشرى از گل مى‌آفرینم. هر گاه خلقت او را به پایان بردم و از روح خود در وى دمیدم سجده‌اش کنید. پس تمامى فرشتگان جز ابلیس سجده کردند.» کبر …

نکاتی در مورد برخی آیات سورۀ حمد

🔸 آیه 1: مقصود از شروع کردن کاری به «اسم» خداوند چیست؟ گفته شده است که وقتی که کاری را به نام کسی آغاز می‌کنیم، می‌خواهیم آن کار را مالِ آن شخص کنیم. «اسم» علامتی است که مشخص می‌کند آن کار مال چه کسی است. حالا این جالب است که اینجا «بسم الله» سخن خودِ …

پیگیری هوای نفس، امری اجتماعی

🔸 اغلب ما عادت داریم وقتی به «باز داشتن نفس از هوی» (نازعات، 40) فکر می‌کنیم، هوای نفس‌های فردی و ساده را تداعی کنیم؛ به خصوص زیاده‌روی در خوردن و غلبۀ شهوت. 🔸 چنین مصداق‌هایی از هوای نفس مهم هستند، اما زمینۀ سخن در سورۀ نازعات را نباید فراموش کرد. در آیاتی قبل از آیۀ …

حفظ پرسش‌گری روبه‌روی قرآن

🔸 اینکه در مورد چیزی که نمی‌فهمیم پرسش داشته باشیم، یا حتی آن را نپذیریم، کاملاً طبیعی و عقلانی است. هیچ کس، در مورد هیچ متنی، نمی‌تواند از آدم انتظار داشته باشد که همۀ آنچه می‌خواند را دربست بپذیرد. اصلاً چگونه ممکن است چیزی که نمی‌فهمیم، یا با ارزش‌های مهمی متعارض می‌دانیم را بپذیریم؟ این …